معارف نهج‌البلاغه در پیوند با آیه ۱۷ سوره انفال نشان می‌دهد که توحید افعالی، صرفاً یک بحث ذهنی در کتاب‌های کلامی نیست، بلکه ستون فقرات یک تمدن الهی است. جامعه‌ای که از نگاه آیه ۱۷ انفال به هستی می‌نگرد، جامعه‌ای است متواضع، با اراده، امیدوار و خدامحور. امیرالمؤمنین (ع) با تبیین این آیه در سیره و کلام خود، به ما می‌آموزد که برای اصلاح فرهنگ و اجتماع، باید ابتدا «شرک خفی» را از دل‌ها زدود و پذیرفت که در جهان، موثری جز الله نیست. این نگاه، غرور ملی و فردی را به عزت الهی تبدیل کرده و مسیری را می‌گشاید که در آن، هر تیر که به سمت دشمن شلیک می‌شود و هر گامی که برای عدالت برداشته می‌شود، با اتصال به منبع قدرت لایزال الهی، خلل‌ناپذیر و پیروز خواهد بود. آیه ۱۷ انفال و نهج‌البلاغه، هر دو یک حقیقت را فریاد می‌زنند: انسان مجرای فیض است، نه منبع آن؛ و شکوه بشر در درک همین بندگی و واسطه بودن نهفته است.

انتهای خبر/ ل